áis

Cite this: eDIL s.v. áis or dil.ie/2468

Forms: óis, áise

n Also óis. g s. áise. See Celtica vi 62 - 3 . free-will, consent: masa targud eicne . . . ma targud aisi, Laws iii 114.23 Comm. na tarta oircne i ṅdail na in á.¤ na i comáin . . . do Ghaedelu, Thr. Ir. Gl. 30.4 . = i n-áil nó a n-ascaid, Corm. Y 883 . ceannach an nighei-sin ar nimh / tabhair oram ar éigin / ná heirg i gceann áise a Eoin / gá fearr m'áisse ná m'aindeoin do not consult my wishes (a plea for intercession), Dán Dé i 5 . triallais in ben forecin fairsim uair forḟemid ais (the wife of Potiphar), LB 115b11 (= f. reme, Celtica iv 14.z ; f. hi chena, YBL 286b4 , but foremidh he chena, 63b29 , BB 237b43 ). maith a n-aís, olc a n-écen, BCC 284.z . Eire d'fhaic- sin re ar n-ais ┐ re ar n-órdúghadh féin at our will and dis- position, ML 78.2 . d'eagla an bháis do bhí 'n-a dháil / achd gér bh'í a á.¤ a fhagháil, PBocht xxiii 10 . nách gabhann á.¤ gan éigean, Measgra D. 26.63 . ais .i. deoin, O'Cl.

In phr. ar á.¤ willingly (opposed to ar éicin unwillingly, see éicen): ceni thaisid ar ois daregaid ar ecin, Ml. 33b15 . ar oas, Ml. 83b15 . Saxain náró trebat Héirinn ar áiss nach ar éicin, Trip.² 1336 . daig cen co tucthá ar aís dobértha ar écin, TBC 132 . do chuinchid I. ar écin húair na hétar ar oais no ar charatradh, TTr.² 306 . noch an ar ais ro fríth an fear `the man's death was not cheaply obtained', ML 22.1 . cosnadh ar éiccin no ar á.¤ let him contest at all costs, Ériu iv 228 § 57 . mairg do raghadh uadh ar á.¤ , Dán Dé xxvi 42 . d'á.¤ willingly: in phoc ais acht mas d'ais on tuccadh pocc di, O'D. 2367 ( Rawl. B 506, 43 ). d'éigin nó d'á.¤ , Dán Dé ix 6 . ní fhuigheadh acht dá á.¤ é, xxiii 21 . dober lium d'ais nō d'ēcin ē, ZCP vi 47.19 . d'á.¤ an chaoimhniadh chomhachtaigh, Ó Bruad. iii 88 xix . Cf. also ní h-ás duit a n-aeninad, `thou shalt have no ease', De Contemptu 2390 (saer, v.l.) Leg. as (prep.)?