tendál

Cite this: eDIL s.v. tendál or dil.ie/40494
Last Revised: 2013

Forms: —áile, —ála, —ál, —áil, —áil, -ála, theannála, tennáil

n ā, f. g s. and n p. —áile, —ála, IGT Decl. § 42 , § 149 . m., g s. —ál, —áil, n p. —áil, -ála, § 35 . g s. theannála, Desid. 1187 . tennáil, Ériu v 76.24 . Explained by native glossators as compd. of 1 teine and 4 dál: .i. tene dhál .i. dál tened. co tenid .i. cusin inad in fhadaigther in t.¤ , Corm. 43 . teanndal .i. teine dhál .i. dáil no triall go teinidh, O'Cl.

(a) fire, flame, blaze: dos-ratsat fo thendáil tened (of the sack of a city), TTr. 572 . tussu thair fo thendáil ` a-blaze ,' Metr. Dinds. iii 96.14 . do bhiadh Tailte 'na teannáil, TD 2.54 . teannál an adhnaidh, Studies 1921, 420 § 17 . dob fiu a tendal ar teacht geimridh | fá glas reóid nách raibe sriobh, ZCP ii 340.33 . teannál fuile Dé is diombuan, A. Ó Dálaigh xxv 5. a ghrua cheartbhláth is teannáil don ghrís 'na gar, Dánta Gr. 74.35 . ro-mhéad a dteasa ┐ a dteandála, ITS i 160.24 . teannáil nó teine dhiadh an toirn teinntidhe sin, TSh. 6700 . teannáil na toile, 1857 .

(b) bonfire, beacon-fire: tendal ar cnuc co ngrinne, Atlantis i 371 n. conid hí sin cett.¤ robaid dorigned ... conid din tendáil út lentar t.¤ samna o sin co sudiu, LU 7042 . gabais ... a Tulaigh na Teannala .i. ona teannalaib doronad furre adubradh Tulach na Teannala fria, Anecd. ii 77.8 . lasfaidh talamh mar theannáil, DDána 29.22 . do níad teinnte ┐ tendála in imfoccus a long, AFM v 1322.9 .

(c) Fig. of persons: tennal .i. maith, ut est anbretha Thaidg thennal Ulad, O'Dav. 1540. da threittell ┐ dá thennáil (i.e. Castor and Pollux), TTr. 295 . ropsam t.¤ ar bith búan, ZCP x 30.10 . tendal Éirenn ar shoas, TFrag. 62.7 . Fithir fuair tochmarc i Temraig | tennail tigi Rosa Rúaid, SG 361.29 .

Compd.: ar dtochta a dteannáilgheimhridh when winter has come with its fires, DDána 89.23 .