tóir

Cite this: eDIL s.v. tóir or dil.ie/41242

Forms: tooir, tóir, táir, tórach, toraig

n i, ā, f. (? Originally disyllabic: Dia ar tooir, derbait mail | ro delb cech cooir comlain, SR 1101. ) Vn. formation from *to-fo-reth-. fóir tóir táir, IGT Decl. § 42 . Later g s. tórach, Caithr. Thoirdh. 143.10 . d s. toraig, ALC ii 118.15 . Cf. 2 fóir, fóirithin, tóirithin.

I

(a) act of helping; help, assistance: tóir .i. fóirithin, O'Cl. tūath tōir `Hilfe von Völkerstämmen,' Ält. Ir. Dicht. i 29 § 28 . targa fortacht De for t.¤ , SR 3631 . rí rosáer, segda a t.¤ , 7333 . ruc leis methil mogda móir, | mór a t.¤ fri cobra cain, Metr. Dinds. iii 380.10 . ní fúair t.¤ ná tessarcain, iv 46.52 . torlach .i. luagh tóire dobeir fine dia tuisech ar a t.¤ , O'Curry 121 ( H 3.18, 74a ). to thet chenel do thoir araile, O'Curry 796 ( H 3.18, 370a ). suail na-tised toir, Ériu vii 227 § 63. acht cland da Conall iar coir | tall mar torand dar toír treín, BB 45a2 . ? To this: othras .i. fo thoir ūais .i. a thoir fo uaissle, Corm. Y 1035 . rop-sa mind ar tressa t.¤ | dia mba i cind mic Nessa náir, LL 150a27 .

In phr. t.¤ i n-éim (see 2 éim) timely help: is teóir (tóir, v.l.) i neim a derb-chomalta ... cid teoir i neim duitsiu é, ní ba teóir anéim dúnni, TBC-LL¹ 2970 . dom ficibsa cobuir cōir | fo bithin is tōir a n-ēimh, ZCP x 47.22 . ba toir aneimh dhósomh ... an lucht sin, Hugh Roe 290.z .

In phr. fri t.¤ as assistance (often used as cheville): ros mathig fri toir uas dinn | cathir coir fa gabulrind, SR 6663 . cia dobertha dam frim th.¤ | a ben cét n-unga ṅdergóir, 6033 . batar hili slóig a scuir | fri t.¤ don tabernacuil, 4580 . in lind fria toir as cech maig | doḟuc doib asind ailig, 4067 . in ri rofáidi fri t.¤, | do chlannaib aibni Iacóib, 3825 . cid canat tonna, toirm trén | cen nach lén lonna fri t.¤ , 7898 . secht míli trénfer fri t.¤ | ructha i mbrait ṁBabilóin, 7205 . nibtar foichligthi fri t.¤ | ro cro[i]chligthi fo chetóir, 3557 . fri t.¤ a mmuintire, AU i 434.14 = do foirithin, AFM ii 588.16 . Cf. rí rosáer fri treba tóir, SR 7317.

(b) armed help, reinforcement; host: ní fuil do thoír nā do thinōl 'na farrad acht hē féin ina aonar, ZCP xiii 234.2 . ro curit techta ... uathib, do thinol toreach ┐ socraidi cucu, Cog. 150.18 . is mile fer rob e a thoir (: nglōir), Ériu viii 14.33 . do-chímse nach teann bhar dt.¤ | gleann an bhróin an tír-se i [dtáir], DDána 45.2 . riasan t.¤ ndeidenaigh, AFM ii 588 17 . dochuaid Cormac ... 'na toir ┐ 'na thinol, Ann. Conn. 1247.7 .

(c) pursuit to rescue a `creach'; pursuing party: tusa an chreach deisidhe ... ┐ as misi an toir, ZCP x 285.x . dorinne doraidh (leg. tōraig) maith, dar fhasto moran do'n creich, AU ii 464.3 . M. ... do mharbhadh i toraigheacht na ccreach ... ┐ brathair do Mac an Mileadh do ghabhail don toraigh iaromh, AFM iii 556.19 . cur gabsat crecha mora ┐ airgne, ┐ toir mor do breith forra, Ann. Conn. 1306.4 . nacham don t.¤ ná don chreich, Content. xvi 3 . ní gaol creiche ciomhsa a dtíre | Teallach nEachach, anba an t.¤ , Studies 1939, 635.27 . ní hí an chreach atá gan t.¤ , Aithd. D. 84.26 . ó ghabhais le h'ais an chreach 'sgur bhuinis í dhon t.¤ , Hackett xxiv 21.

II

(a) pursuit: ōtá sein ba tolgda in t.¤ | co Inber Colptha achētóir, Fianaig. 48.13 . feinnigh cró fa tenn ar toir, LL 394.43 . ba gein gleccach fri cech t.¤ `on every chase,' Metr. Dinds. ii 14.50 . táir dá gach leith ina lenmhain | táin dá breith a mbernaidh bhig, IGT Decl. ex. 1158 . rug a chraísech chráebh n-uaine | taísech úaine a táebh thóire, ex. 1205 . trom an t.¤ ar dhamh ndroibhéil | sagh coiléir óir í Alúin, ex. 934 . ní bhéaraidh ar mhnáibh da moille | táir ar bhféaghain chloinne Céin, TD 29.7 . béaraidh t.¤ ar fhuil Ádhaimh, Aithd. D. 88.31 . leadarthach na ladrann gan tlás le t.¤ , Hackett xviii 21 . ar saoradh uadha gan eagla tóra, Mac Aingil 87.14 . i dt.¤ in pursuit: imda ríograd imma lecht | rop líonmar oc techt nár t.¤ , SG 389.30 . Hence on account of: doghni neamhchlú a dtug na t.¤ | don róimh rug a ghealchnú uaidh, ITS xiii 130.4 (O'Bruadair). téit i dt.¤ pursues: do ghlac Pilib Ruadh ... cead a Choronel ... dul i dt.¤ ar a' námhuid, Cín Lae Ó Meall. 48.11 .

(b) pursuing party, pursuers: doróich in tíarmóracht forro ... dobeir Cu Chulaind tafond for in t.¤ , LU 10464 . doroich in toir uile for M., IT ii2 229.64 . re truim línmuire na tora, ALC i 572.23 . rucadar orra co toir rotruim ┐ ... do iompódar aran toraigh ... ┐ do marbadur triur ... don tóraidh, AU iii 436.6 . a chóir is é ar n-a oighidh | oidhir Dé t.¤ a tabhaigh, DDána 47.3 . teann t.¤ ga mbí baránta, Aithd. D. 65.28 . tú an t.¤ is tinne n-a leanmhain, 97.31 . tug gur th.¤ ort an t-éinḟear | déineamh smóil do ghort Ghaidheal, IGT Decl. ex. 1747 . a richt na tóra do marbadh uili iat, Celt. Rev. iv 114.7 . do deired na tóra, Caithr. Thoirdh. 142.34 . re fuigell na tórach, 143.10 . méad na tóire sin do bhi 'n-a diaidh, Keat. iii 1021.

(c) persecution: le dlighthibh na nGall tug scannradh ar Bhanba is t.¤ , ITS iii a 108.8 (O'Rahilly).

III

(a) act of having recourse to: t.¤ sgol ar an mbéinne mban, DDána 103.6 . an bhean fa trom t.¤ `of great retinue,' PBocht 5.35 . cách andeas dá toigh 's adtuaidh | gá feas nach foil ar a t.¤ , Aithd. D. 1.31 . ní t.¤ mná gan mhuiridhin, 65.12 . saobh gan t.¤ ar theagh gcuiridh, 71.24 . ar cneidh na cíghe atá t.¤ , 100.13 . deaghthóir a ghoine acht go ngluais, 58.19 .

(b)? am scíth, am triamuin cach th.¤ | for iarair mac n-Iacoib, SR 3099 . ? mairgg cend hi tabair lind loír | mairg théit co dend fo th.¤ , LL 163 margin . ? fa mba lasmbess det oc tōir | dilgud mōr ar monar sōaill, ZCP x 46 § 7 . ? beid ar Mhumhain na dt.¤ dtroim | aibhne dúthchasa Domhnoill, A. Ó Dálaigh lii 43. ? fuairis gliaidh is t.¤ 'mun troid, Dán Dé xxix 22 . ? an aicme thrír atá i nDia | treise ná t.¤ is roilia, DDána 60.5 .