(f)úarad

Cite this: eDIL s.v. (f)úarad or dil.ie/42766

Forms: fuartha, fúaradh, fionn-fhúaradh, ceaselessly

u, m. (vn. of (f)úaraid) becoming or making cold; cooling; alleviation : ionann ... an crapadh ┐ an fuaradh cluas úd ┐ gan milse bhriathar nDé do fhromhadh, ná giall dóibh, TSh. 1633 . na cluasa do bheith ar gcrapadh ┐ ar bhfuaradh (one of the signs of death), 1611 . fuaradh na mball leath ar leath | an t-uabhar ann ba aithreach, DDána 27.6 . ar bhfuaradh dot fhuil | daoibh ót uabhar do b'ionsguir, DDána 56.13 . cois Laoi theas marbh tá air fuaradh `cold in death,' O'Rah. xvi 39 . cuir Lásarus do thúmadh bhairr a mheóir a nuisge, agus dḟuaradh mo theangadh, Luke xvi 24 . Attrib. gen.: brig fuartha a cooling effect , Mackinnon Cat. 38.34 . déanaidh fuaradh `calm thyself,' Content. xi 16 . dá fhuaradh eadh tamaill | bean dom uabhar urruim, PBocht 22.20 . Of the cooling of friendship : fuaradh carad fa chéili, Studies 1921, 588.2 . síona a foghair ar bfuaradh, Gleanings from Irish manuscripts 29 § 3 . alleviation, relief : fúaradh, fionn-fhúaradh `a refreshing,' Kirk . faoiseamh, fuaradh ib. ( Eg. Gl. 315 ; 342 ). is lór do ghoimh ionnta nach bí fuaradh ná furtacht ... ag neach ionnta (of the pains of Hell), TSh. 6565 . ní féadtar a bhfulang sin, | sneachta garbh tré ghaoith gheimhridh, | gríos na huamhadh gach ré n-am | bhíos 'na fhuaradh don anam, TSh. 6221 . Cf. Dán Dé v 41 . créd é an fúaradh atá agum, Job xvi 6 . dobhéraidh mé fúaradh dháoibh `I will refresh you,' Matthew xi 28 . sin uaman a mbiadh dá mbinn | do bhiadh fuaradh dom intinn, O'Gr. Cat. 453.9 . ler cuir sinn d'eol ar m'uabar | fuarad linn deor do deneam, Quiggin, Prolegomena 50.22 . is eadh is fuaradh do ghiolla an ghabhann, an tan bhíos ag briseadh a chroidhe go beith tuirseach ... dhó ag séideadh na mbolg, a chor do thuargain an iarainn, etc., TSh. 6207 . an uáir thiocfus aimsear an ḟuáraidh ó ḟiádhnuise an tighearna, Acts iii 19 . gearr mo ré ḟúaraidh ar t'ḟeart | mé ar dá n-úaghuibh ag imtheachd, IGT, Decl. ex. 1108 . fuaradh bhar n-each, a fhir chró, | creach nó [a] dhó libh re dá lá, DDána 106.17 . beris Conall ..., ar crechaib Chruachna na cnead | d'eachaib fuartha na fenned relay horses , Metr. Dinds. iii 358.52 . Cf. capoill díomhaoine, nó fuartha `fresh horses' Begley-MacCurtin (s.v. fresh).

In the phr. : cen úarad ceaselessly, without respite, delay : bennacht Críst cen uaradh | ar sil mbuadach mBrain, Anecd. ii 33.2 . mór, trá, buáine in cathaigthi ... cen tairisimh, cen úarad, TTr.² 1035 . robo difulaing ruathar in rig ag tesgad na trenfer gan fuarad, Ériu viii 50.22 . andsin tāncatar mic Mīled ... | a hEspāin cen uarad, ZCP xiii 364.2 . Cf. ib. 363.2 . do f[h]regair comrac Guill gan fhuarad dā ēis, ML² 1892 .