Print Edition

A B C D1 D2 E F G H I L M N O P R S T U


tocraid vEarlier tocair; apparently from a compd. of gair—,
but no deuterotonic forms are attested. (Except perh.
adchíu do fócrat far mná | a ngnúis tarsna ergala | adchíu
50far rígna in móir | ni toccair don imforráin, LU 6582 .
do fógrador (sic leg.) a cáirde í dosguilt, Ir. Monthly liv
699.13 ).
(a) desires to go, seeks a way : ni tocair (toccair, LU 6585 )
dond nimforrāin, TBC² 2063 = na hérig, TBC 2769 . tocair
55assa cháthair fein | i cáthir comaitech, ZCP xviii 92.6 .
co tocraitís asa tíribh do décsain ┐ do tháidbrivd crotha
H., TTr.² 1091 . nách mothaig ... urchóit ... na tened thog-
ras, PH 7732 . dia thig ní rothocair-sium, Met. Dinds.
iv 90.15 . na moigi co tren dothocair | scel dar goiri obair
60ann, iii 436.7 . fear nar thogair (: cogaidh) [an] teagh
comhóil, PBocht 8.32 . gurob i neascoid is fearr acu .i.
a[n] neascóid togras amach ar lethni ┐ ar cumga,
23 P 10 i, 10a36 . tic geg ele on cuslinn darub ainm concaua
┐ on sgairt ... suas togras ┐ tet geg dib cum na laime deisi,
65 23 F 19, 20a59 . Cf. is tairrsib nach togairther, MR 144.16 .
is tairrsi rothogairset, 316.9 .
(b) desires: gibe roinn thuigeoraid do thabairt fair,
BNnÉ 257.29 v.l. (thoileochait, text). gach ben do thoig-
eoradh fer isin tír sin do bidh aigi, St. Ercuil 1103 . da
70mbeireadh, mar nac béradh | breith don taoibh da ttuigérad,
3 C 12, 3.2 . da ndeach sé ar uaisle énar | fuair se an té do
toigérad, 54.8 . tig díom ma thograim coimhmeas, Content.
xiv 31 . gidh bé thoigeorus sgríobhadh go fóirleathan
líonmhar ar Eirinn, O'Gr. Cat. 45.32. tograid siat gan
75toirrces do tecmail doib co brach le meid a pene, Irish
Texts v 36.8 . tiucfaidh se chúghatsa ┐ togaróig dul chum
na Rómha, ITS xvi 74.19 . fionnar ó a chodladh 'n-a curp |
dá dtogradh, d'iomad ar n-olc | go ndiongna rí an chruinne
ceart, DDána 3.14 . gibé aithrigheach do thaigeóradh
80 xiv 31 . gidh bé thoigeorus sgríobhadh go fóirleathan
buaidh do breith ar Timoteus, Eochairsg. 92.5 . an tan
do thogair dul d'á thigh do leigheas a buachalla, 99.25 .
an tan do thogradh nísa mhó do chodladh do dhéanamh,
Keat. iii 1123 . achd ag an mac agus an té dá dtoigheóra
85an mac a nochdughadh, Luke x 22 . do shiubhaltá mar
a dtogarthá féin, John xxi 18 . seachnadh an liaigh an
t-adhbar do toghairm isin sl[i]ghi nach togrand an nádúir
a innarbad, 23 P 10 i, 23a15 .
(c) chooses: do cuiredh deichneabhar ar coitcheann
Senáin, ┐ a mhéid do toccratar féin arin ccomharba, ZCP
5 x 1813 . resin mbrághaid do bhí i láimh | do thogair geall
do ghabháil, DDána 7.12 . nach deacra an taom do thogras,
Aithd.D. 40.6 . do thograbhairsi ar feadh tamaill gáird-
eachus do dhéunamh ann a sholus, John v 35 . mac Donn-
chadha nár thogair bheith breoidhte, Ó Bruad. ii 224.4 .
10(d) resolves: fer ionaid Pettair is Poil. ... dul gan toirnemh
do thoccair | da n-oirdnedh 'na n-epscopaibh, BNnÉ 283.19 .
is ann sin do togair A. imthecht, St. Ercuil 1090 . do thogair
Policornus inghean álainn aontumha d'éigniughadh, Keat.
ii 1698 . do thogradar a marbhadh do láthair, 2946 . ar
15mbeith ar eachtra dhóibh, tograid ... triall dá ndúthaigh,
TSh. 9615.
(e) tries, attempts: gia toghraid comaroa do, Laws v
428.3 . .i. cia triallait comarba a tindtu, 13 Comm. nir
thairgset no nir togairset cairde no siothcain, Leb. Gab.
20 156 n. 6 . ceitri cuarta ro thogair Mure dul anairdi isin
strapa, Études Celt. i 82.27 . ro thoguir dul astegh isin
sépél ┐ nír fhét dul ann, 84.24 . do thogair dá bhrígh sin an
dobhran do mharbhadh, BNnÉ 162.30 . an tan do thogair
Absolon a athair do dhíbirt, TSh. 994 . agus do thairgeas
25(.i. thogras) ... a béasa-san do leanmhuin ` endeavour ,' Donl.
388.26 .
Vn. tocra.

tocrád n o, (m.) vn. of *do-accráidi. Later tocrádh, tacrádh,
tochradh, tachrádh, IGT Decl. § 11 (54.4.) Act of annoying,
30 vexing, vexation: tacráth gl. exacerbatione (sic leg.), Wb
33a10 . ar ba tocrad do-side nomen regis , Goid. 66.7 . co
tartad dilgud dó don toccrad tucc fair, RC ii 382.y . combu
hé fochan a báis tacrád do P., Trip. 228.23 . arin tocrad
dorat S. for P., 394.20 . ni tocrad (tocrád, LU) dam dino
35int aitheach mattud [do] gl[i]eid frisin coin moir, TBC²
1228 . amal leoman ... íarna th. ¤ fo chvilenaib, TTr.² 728 .
dia m-beth ar shluaghaib bán m-bán | nech no beith icco-
tócrad, IT i 124.4 . arnabad tocrad do denam dia chind,
Ériu xii 144.11 . ni cumgaim a fhaisneis ... in nech is tacradh
40lim a scaradh frim, D iv 2, 41va 21 . do brondad cacha bíd
... bus tol dot' chorp ocus nā ba t. ¤ dot anmain, Aisl.
MC 77.7 . ni do tocrad duíb si em ... do-gnisa so ┐ de con-
bleacht frit, ZCP xiii 280.21 . mun badh tac[h]rād, a Dē,
duīt, | atberainn astan cen at, vi 263.30 . men bad tacrad
45latt a rí | co ndernaind ni bud maith latt, LL 374c24 . is
t. ¤ re triathaib a tanmesc, MR 192.10 . ni dernad tocradh
Dé ann, Lism. L. 2199 . dus in raibi dib nech dia bud tocrad
cogad fri Grecu, BB 423a50 . lomnocht dodheachaidh sé
sonn | dom thochradh is dom thafonn, Buile Ṡ. 8.14 . na
50bí ag mo tocrádh ni as sía, 44.14 . comlanus cecha uilc ┐
cech toccraid, PH 4344 . uair do gabatar do lāimh nach
lēigfidis tocrādh a tigerna tairsib, ML² 1527 . in fil tochradh
duit at bethaidh saegulta, Études Celt. ii 289.22 . as é an
maccrádh ga dám dó | crádh óna mó an tacrádh thrá,
55 IGT Decl. ex. 380 . ar n-achlán do lín dá ló | gním óna mó
ar dtachrádh trá, ex. 412 . táraidh dá t. ¤ re treall | gur
sháraigh ochlán Éireann, DDána 73.4 . is tocrádh mór
marbhnadh Dé, Dán Dé xxvi 1 . tochrádh naomh gibé do
neath, Content. vi 247 . is tuar toccráidh, TSh. 1968 . ba
60tochradh menman la Nél in ro himredh dettualang for-
rosomh, Leb. Gab. 194.27 . an neoch tuc tochradh menman
┐ aigenta dham, ITS v 40.3 . bá tochrádh mór menman
lais a bheith amhlaidh sin i ndaorbhroitt, FM vi 1894.3 .

tocráidid xsee *do-accráidi.

65 todail, todáil n i,f. vn. of *do-dáili. act of pouring out;
draught: in todáil gl. austum, Ml 79a5 . huan todail feuchuir
gl. fero austu, 134b4 . donaib todalib gl. austibus, 30d1 .
huanaib todailib gl. austibus, 118c8 . attib tadail do tofhín,
SR 6326 . in tenid atchonnarcaisthi (sic) do todail (.i. do
70sgailed) damhsa ignis quem vidisti ex me exeuntem, Arch. iii
10.18 . rotindscan in dīliu todail for in mbith `to pour ,' Ériu
ii 140 § 143 . gaoth et ferthain aga t. ¤ forro, Aisl. Tund. 111.5 .
ní slan sam-todail samraid | tamh Partolain for Breghmaig,
Leb. Gab. 68.3 . Breccán cen samh-thódail sláin | mac
75Partholáin in prím-fháith, Met. Dinds. iv 82.30 . Of shedd-
ing blood: tre ráon slogh ┐ tré todhail fhola, CCath. 361 .
gan for cru do todail, 3565 . is lainbecc da fhuil bad dutracht
lasin occlach ... do thodail ass, 5104 . roshantaigset togail
na fola, TTr. 2212 . rolín a shainnt do thodhail fhola na T.,
80 TTr.² 163 . conach deacair ... leo todhail cru fola shil
Ughoine mháir in gach airm fogabatt aon díob, ZCP xiv
230.12 . intí tairmescus a claidhem o toghail fola in pecth-
aigh gl. qui proibet gladiam suam a sanguinis peccatoris,
O'Don. 713 ( H.3.17, col. 520 ). gan todhail cró ┐ snidhe
85fola ... etarra, Hugh Roe 298.14 .

todáilid xsee *do-dáili.